Column: Wanneer ben je eigenlijk boer?

Voor mij begint het al bij een veel fundamentelere vraag: wanneer bén je eigenlijk boer? In de omgevingsplannen van gemeenten zie ik dat je bijvoorbeeld bij enkele hectaren en een paar schapen al als agrariër wordt gezien. En als je de gecombineerde opgave bij RVO invult is dat al niet anders. Zoek je online naar de definitie van 'boer', dan lees je: Een boer of boerin is iemand die leeft van de landbouw of veeteelt. Maar in het gevoelsmatige, maatschappelijke én beleidsmatige debat lijkt die definitie te versmallen. Dan lijkt de ‘echte boer’ vooral de traditionele melkveehouder die in het huidige systeem verder wil. 
 

Een andere bedrijfsvorm

Mijn ervaring leert echter iets anders: een andere bedrijfsvorm betekent niet dat een boer stopt. Boeren die kiezen voor andere vormen van landbouw dan de huidige melkveehouderij en daarmee hun boterham verdienen – denk aan agroforestry, natuurinclusieve landbouw of kleinschalige productie voor de korte keten – zijn nog steeds volwaardig ondernemer. Ze zijn én blijven dus boer of boerin.

Toch wordt dit in gesprekken met collega’s, ambtenaren en beleidsmakers helaas nog te vaak over het hoofd gezien. Het perspectief blijft vaak beperkt tot de klassieke melkveehouderij. En dat terwijl de beleidscontext razendsnel verandert. Denk aan de mogelijke bufferzones rondom Natura 2000-gebieden of de recente Kamerbrief van onze minister over het 8e Nitraatactieprogramma. Daarin is sprake van extra maatregelen, onder andere in brede beekdalen, om overschrijdingen van nutriënten in oppervlaktewater aan te pakken. Als je tussen de regels doorleest wordt het volgens mij best uitdagend voor de agrarische sector in Twente. 

Boeren van de toekomst

Moeten we ons dan niet juist de vraag stellen: welke landbouwvormen passen het beste bij de opgaven van deze tijd? En welke condities zijn nodig om die toekomstgerichte vormen te laten slagen? In plaats van ons blind te staren op het herverdelen van grond naar boeren die op de huidige manier willen doorgaan, zouden we misschien wel beter af zijn als we ruimte geven aan de boer die inspeelt op de verandering. En die ‘stoppende’ boer is lang niet altijd een ‘stopper’. Integendeel – het zijn misschien wel de boeren van de toekomst en die hebben we heel hard nodig. 

Eric Kleissen, Directeur De Land Bouwers