Whats App Image 2025 06 02 at 13 46 08 1
Projecten

UPWAS: Het opschalen van wateropslag in het agrarisch landschap

Waterberging
Inspiratie
Kennis

Upwas – Opschalen van private en collectieve waterberging voor robuuste landbouwsystemen

De Nederlandse landbouw staat onder druk door toenemende klimaatverandering, met periodes van extreme neerslag én langdurige droogte. Lokale waterberging biedt perspectief om deze uitdagingen het hoofd te bieden: regenwater tijdelijk opslaan in natte periodes en benutten in droge tijden – vergelijkbaar met een sponsfunctie. Dit project richt zich op het ontwikkelen van kennis, strategieën en praktische handvatten om deze aanpak breed toe te passen.

Projectinfo

Locaties: Living labs in Zeeland, de Achterhoek en Twente
Partners: Onderzoekers van UPWAS, Wageningen University, Universiteit Utrecht, Vrije Universiteit Amsterdam,Van Hall Larenstein Hogeschool, Aequator Groen & Ruimte, Houfhoff B.V., waterschappen Scheldestromen, Vechtstromen en Rijn & IJssel, provincies Zeeland en Gelderland, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, landbouworganisaties en agrariërs.

Doel van de pilot

Het project heeft als doel om de mogelijkheden van private en collectieve waterberging op landbouwgronden in kaart te brengen en te benutten. Daarbij wordt onderzocht hoe deze aanpak kan bijdragen aan klimaatbestendige landbouwsystemen én hoe deze op grotere schaal toepasbaar kan worden gemaakt. Naast technische en agronomische aspecten staan ook juridische, bestuurlijke en sociale randvoorwaarden centraal.

Het onderzoek wordt uitgevoerd in 3 studiegebieden: Breklenkamp (Twente), Haarlo Olden-Eibergen (Achterhoek), en de Waterhouderij (Walcheren). Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is het vertalen van de wetenschappelijke kennis naar de praktijk. Om deze vertaalslag te kunnen maken zijn bij het project een aantal private en publieke partijen betrokken. Daarnaast hebben ook de onderzoekers een sterke binding met de praktijk. Zij zijn regelmatig te vinden in de studiegebieden waarbij zij met de verschillende belanghebbenden nauw samenwerken aan maatschappelijke vraagstukken.

Als reactie op de droogte van afgelopen jaren, zijn er verschillende pilot projecten opgezet. Deze projecten onderzoeken maatregelen ten behoeve van het opslaan, vasthouden en besparen van water. Binnen het UPWAS project bouwen de onderzoekers van UPWAS voort op de opgedane kennis en doen ze onderzoek naar mogelijkheden om wateropslag op een duurzame manier op te schalen in het agrarisch landschap. Deze maatschappelijke vraagstukken worden onderzocht vanuit drie pijlers die interdisciplinair worden toegepast:

Toegepaste methoden

  • Living labs: Praktijklocaties waar boeren, beleidsmakers, wetenschappers en andere stakeholders samen oplossingen verkennen.
  • Co-design: Gezamenlijke ontwikkeling van inzichten, scenario’s en modellen, gebaseerd op lokale kennis en wetenschappelijke expertise.
  • Multidisciplinaire aanpak: Integratie van landbouwkunde, hydrologie, bestuurskunde, juridische kennis en praktijkervaring.
  • Participatief modelleren & visualiseren: Ontwikkeling van scenario’s en innovatieve routes voor landbouw- en bestuursvernieuwing.

Resultaten tot nu toe

  • Sterke betrokkenheid van boeren en waterbeheerders in de drie regio’s.
  • Eerste verkenningen van juridische en bestuurskundige knelpunten en kansen.
  • Ontwikkeling van participatieve modellen voor wateropslag op perceels- en gebiedsniveau.
  • Start van scenario-ontwikkeling om robuuste landbouwsystemen vorm te geven.
  • Opbouw van regionale netwerken die kennisdeling en samenwerking bevorderen.

    Meer uitgelichte pilots vind je hier. Nog vragen? Neem contact met ons op.  

Wilgenteelt in de Dinkel en Buurserbeek

B. Teunissen ,

S. Moody, ,

J. Paalhaar

Voorliggend rapport behandelt het onderzoek naar de geschiktheid van wilgenteelt op landbouwgronden in de beekdalen van de Dinkel en de Buurserbeek. De aanleiding hiervoor is de toenemende aandacht voor duurzame landbouwvormen die bijdragen aan biodiversiteit, landschapskwaliteit en klimaatdoelen. Specifiek is de aanleiding de opkomst van bio-based materialen, waar de wilg een opkomende grondstof voor is.

LEES MEER +

Onderzoek naar de beste locaties voor het telen van griendhout rondom de Engbertsdijkvenen

J. Berendsen ,

W. Heikamp ,

J. Paalhaar

Rondom de Engbertdijksvenen ligt nu vooral boerenland, omdat het veengebied nu een natura 2000 gebied is kan er rond het gebied niet veel meer worden gedaan, daarom wordt er nu gedacht aan wilgengrienden rondom het veengebied. Dit om toch nog iets aan opbrengst uit de landerijen rond het veengebied te halen.

LEES MEER +

Wilgen in Twente

M. Strikkeling ,

R. Jansink ,

J. Paalhaar

In 2024 is er in opdracht van De Land Bouwers een verkenning uitgevoerd naar de potentie van wilgenteelt in Twente. Deze verkenning bestond uit een excursie naar Van Aalsburg (april ’24), een eerste schets van een businesscase voor een agrariër en een kort literatuuronderzoek. Op basis van gesprekken met experts en een aantal vragen die nog niet beantwoord zijn, is in 2025 een verdieping uitgevoerd. In deze notitie worden de activiteiten en resultaten van deze verdieping toegelicht.

LEES MEER +

Ontwikkelen businessmodellen regeneratieve landbouw in Noordoost-Friesland en Twente

Hillie van der Bij & ,

Prof. Gjalt de Jong ,

RUG Campus Fryslân ,

Dr. Niko Wojtynia ,

Dr. Marieke Meesters & ,

Dr. Jerry van Dijk ,

UU Copernicus Institute ,

De onderzoekers van Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Groningen hebben dit onderzoek 'Ontwikkelen businessmodellen regeneratieve landbouw in Noordoost-Friesland en Twente' uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Het is echter moeilijk om “het” regeneratieve bedrijfsmodel te definiëren. De vorm van het bedrijf wordt sterk gestuurd door lokale landschapskarakteristieken, maar omdat het verdienmodel ook sterker moet aansluiten bij regionale doelen en wensen (bijvoorbeeld via vergoeding voor ecosysteemdiensten, of via lokale afzet) ook op de lokale gemeenschap, consumenten en infrastructuur. 

LEES MEER +

Kom meer
Te weten

De ontwikkelingen in de landbouw gaan snel. Niet alleen wij doen onderzoek. Anderen ook. Door kennis te delen komen we verder. En dat doen we in onze kennisbank.

Bekijk de kennisbank +

Onze partners

Tekengebied 1 kopiëren kopie 14
Tekengebied 1 kopiëren kopie 31
Tekengebied 1 kopiëren kopie 32
Tekengebied 1 kopiëren kopie 33
Tekengebied 1 kopiëren kopie 34
Tekengebied 1 kopiëren kopie 35
Tekengebied 1 kopiëren kopie 36
Tekengebied 1 kopiëren kopie 37
Tekengebied 1 kopiëren kopie 38
Tekengebied 1 kopiëren kopie 39
Tekengebied 1 kopiëren kopie 40
Tekengebied 1 kopiëren kopie 41
Tekengebied 1 kopiëren kopie 42
Tekengebied 1 kopiëren kopie 43
Tekengebied 1 kopiëren kopie 44
Tekengebied 1 kopiëren kopie 45
Tekengebied 1 kopiëren kopie 46
Tekengebied 1 kopiëren kopie 47
Tekengebied 1 kopiëren kopie 48
Tekengebied 1 kopiëren kopie 49
Tekengebied 1 kopiëren kopie 50
Tekengebied 1 kopiëren kopie 51
Tekengebied 1 kopiëren kopie 52
Tekengebied 1 kopiëren kopie 53
Tekengebied 1 kopiëren kopie 54
Tekengebied 1 kopiëren kopie 55
Tekengebied 1 kopiëren kopie 56
Tekengebied 1 kopiëren kopie 57
Tekengebied 1 kopiëren kopie 58
Tekengebied 1 kopiëren kopie 59

Laten we een
kop koffie drinken

We gaan graag in gesprek met partijen die ons gedachtegoed delen. Anders durven denken. Het grotere plaatje kunnen zien. Goede ideeën hebben. Of gewoon benieuwd zijn naar meer informatie. Nieuwsgierig naar wat we voor elkaar kunnen betekenen? Laat van je horen. Zetten wij de koffie vast klaar.

NEEM CONTACT OP +