Inleiding
De probleemstelling/vraagstelling van Duurzaam Ruwvoer Telen in Overijssel luidt: met de inzet van welke producten en methodieken kunnen we samen met de verschillende ketenpartners de Overijsselse Agro & Food sector in de basis verduurzamen?
Daartoe zal MOVO-Zaden, in samenwerking met de verschillende partners, demonstratievelden en testvelden aanleggen. Thema’s die aan bod komen zijn:
- Verlagen van stikstofgebruik in maïs
- Mengteelten (verhogen eiwit van eigen land en verbeteren biodiversiteit en bodem)
- Bodemverbetering vanaf de basis
- Verlaging ammoniakuitstoot en uitspoeling
- Alternatieve gewassen
- Experimenten met een nieuw biologisch zaadbehandelingsmiddel
Het kenmerkende aan de aanpak/methodiek is dat er veel aandacht is voor de praktijksituatie en de mogelijkheden die er zijn binnen de bestaande kaders/regelgeving. Door zowel een demonstratieveld als een testveld aan te leggen is het mogelijk om een balans te vinden tussen praktijk en wetenschap; resultaten kunnen via het demoveld op een toegankelijke manier worden gedeeld en tegelijkertijd levert het testveld de benodigde wetenschappelijke onderbouwing op. Via de officiële tests verwachten we de effecten van de nieuwe concepten/methodieken wetenschappelijk te onderbouwen te maken. De demonstraties moeten ertoe leiden dat de opgedane kennis en inzichten worden gedeeld en breed in de praktijk worden gebracht.
Het is de praktijk brengen van de resultaten uit de proeftuin zal leiden tot een verhoging van de biodiversiteit, verlaging van de ammoniak uitstoot en stikstofuitspoeling en leidt uiteindelijk tot een hoger aandeel eiwit van eigen land. Dit zal resulteren in een betere bodemkwaliteit en duurzame agro & food sector in Overijssel.
Doel van de pilot
Het doel van dit project is het reduceren van de milieubelasting en het verbeteren van de bodemgezondheid door: meer eiwit te verbouwen op eigen land, het verhogen van de biodiversiteit, verlagen van de ammoniakuitstoot en verlagen van de stikstofuitspoeling.
Algemene toegepaste methoden
Samen met verschillende ketenpartners uit de agro & food sector (landbouwers, handelaren, vertegenwoordigers en kennispartners) worden nieuwe (succesvolle) concepten onderzocht, uitgewerkt en ontwikkeld. Daarvoor zijn de volgende activiteiten uitgevoerd:
- Voorbereidende werkzaamheden: aanleg van de velden (demo- en testvelden), benaderen van de verschillende deelnemers en verdere planontwikkeling.
- Samenwerking binnen de keten
- Uitvoering van demonstraties
- Tests en onderzoek
- Netwerkvorming en kennisdeling
Resultaten
Voorbereidende werkzaamheden: aanleg van de velden (demo- en testvelden), benaderen van de verschillende deelnemers en verdere planontwikkeling.
In april/mei zijn alle voorbereidende werkzaamheden verricht om het perceel zaaiklaar te maken, waaronder bekalken, bemesten, inwerken en spitten. Samen met WUR (open teelten) is er gezorgd voor een meest optimale indeling van het perceel. Het project is gestart met de uitvoering van een hoogtekaart/ bodem scan van het testveld en demonstratieveld. Hiermee worden de pleksgewijze verschillen per perceel in kaart gebracht zodat daar rekening mee kan worden gehouden bij de indeling van het veld. Vooral voor de officiële testen is dit belangrijk, aangezien bodeminvloeden beter uitgesloten kunnen worden. Per test wordt nu getracht een homogene plek te vinden. Vervolgens is in mei het gehele demoperceel ingezaaid door de loonwerker i.s.m. MOVO-Zaden en het testveld (t.b.v. de officiële proeven) door WUR. Daarna zijn er nog perceeltjes aangelegd voor de demonstraties rondom het thema biodiversiteit.
Samenwerking binnen de keten
Het project is in samenwerking met verschillende partners uit de agro & food sector uitgevoerd. De volgende organisaties zijn betrokken geweest bij de projectuitvoering:
- WUR open teelten: alle officiële alsook indicatieve testen
- Farmup: begeleiding projectorganisatie, link naar politiek en verzorgen presentaties - Ruwvoerpartners: mestbehandeling
- Saatbau: kweekwerk en het leveren van zaden
- Eiwit van Twents land (Els Uijterlinde): extra eiwit van eigen land
- DLV-Advies: zuren, bemesting
- Van Iperen: Bodemscan en advies
- Subsidiebureau Nederland: ondersteuning projectadministratie en evaluatie
- WUR (Marie Wesselink): toelichting/ondersteuning vanuit specialisme, presentatie
- Energiepark Hahnennest: introductie Donau Silphy, research en ontwikkeling
- Universität Hohenheim: mengteelt Bonen-Mais
- MOVO-Zaden: Initiator, uitvoeren en coördineren. Coating, Mengteelt, en innovatie,
- WUR Begeleiding Sorghum teelt
- Provincie: subsidieverstrekker en kennispartner
- Gemeente (Mineral Valley): Subsidieverstrekker en kennispartner
- Landbouwers/landeigenaren: MTS Huisken + MTS Beene
- Loonwerker; Loonbedrijf Wassink
Uitvoering van demonstraties
Er zijn tientallen voorlichtingen/kennissessies en demonstraties georganiseerd rondom de volgende thema’s/onderwerpen:
- Duurzaam maken van maisteelt; minder stikstof uitspoeling en minder stikstof
- benodigd;
- Mengteelten (verhogen eiwit van eigen land en verbeteren biodiversiteit en bodem);
- Bodemverbetering vanaf de basis;
- Verlaging ammoniakuitstoot en uitspoeling;
- Alternatieve gewassen;
- Experimenten met een nieuw biologisch zaadbehandelingsmiddel;
- Praktijktoepassing en kaders/regelgeving; balans praktijk en wetenschap.
Vooral ook door de corona situatie, en de grote belangstelling zijn de demonstraties uitgevoerd vanaf midden juli tot midden september (langere periode dan voorzien). Als gevolg van corona zijn de demovelden bezocht door een hoger dan verwacht aantal individuen en kleine groepen en minder grote groepen.
Tests en onderzoek
Op een veld van 7 ha in Breklenkamp zijn gedurende de projectperiode uiteenlopende tests uitgevoerd door PPO/WUR en de bodemdeskundige. Naast dit veld zijn ook op demovelden van partners en wat praktijk percelen deze zaden gezaaid, om zo ook eerste praktijkervaringen en indrukken te op te doen. De resultaten en ervaringen werden gedeeld tijdens voorlichtingsbijeenkomsten.
Door WUR is een zeer grote officiële test opgezet, zodat (bijna) alle onderdelen die gedemonstreerd werden ook van een wetenschappelijke onderbouwing en betrouwbare cijfers konden worden voorzien. Vooral ook met als doel om de haalbaarheid van de individuele proeven in de praktijk te kunnen inschatten.
Resultaten, indrukken en ervaringen:
- Onderzaai in Mais: opbrengstverlies tot +/- 10%, met ook 10% lager zetmeel. HP Coating bij standaard teelt: zeker opbrengst verhoging met een iets betere kwaliteit.
- Mycorrhiza/bacteriën coating: het is mogelijk om zonder rijenbemesting, gelijke tot betere resultaten te behalen, dus een grote besparing/efficiëntie te realiseren. Het blijkt dat dit middel juist niet werkt als er extra bemesting ingezet wordt. Nu 3 jaar bewezen dat maisteelt zonder rijenbemesting mogelijk is. Vooralsnog wordt dit niet echt opgepakt door de praktijk en regelgeving.
- Mengteelt Bonen Mais: Enorm veel interesse vanuit de praktijk, we konden bewijzen dat we met eiwit gehalte in de silage met 25 tot % kunnen verhogen! Een gewas dat al redelijk rijp is voor de praktijk, wel heeft de totale opbrengst en onkruid onderdrukking nog aandacht nodig. We zijn bezig met het kweken van nog betere bonen, die speciaal voor dit doel ontwikkeld worden.
- Mengteelt overig: De teelt Mais/Zonnebloem, is een echte eyecatcher, het trekt veel insecten, de voederwaarden zijn nog moeilijk in te schatten, maar op zich lijk dit wel interessant. Wel zijn er een paar grote praktische problemen, zonnebloem en mais ontmengt zich enorm, zodat gemengd zaaien bijna niet mogelijk is, maar ook is de zonnebloem later in het jaar erg gevoelig voor schimmelvorming.
- Maisrassen: Er is echt verschil in de stikstofbehoefte van de verschillende maisrassen, vaak zijn de betere ook de rassen die wat beter tegen droogte kunnen, maar dit vergt nog wel verdere onderzoek. Wat opvalt is dat geselecteerde “Mais combinaties” op beide vlakken bovengemiddeld scoren.
- Bio-coating: naar aanleiding van eerste ervaring lijkt dit opbrengst verhogend t.o.v. de standaard Bio-mais, verder onderzoek nodig.
- Grondverbetering: het perceel met jaren van mono-teelt, is nu na 2 jaar, sterk verbeterd qua bodemleven, humusvorming e.d. Dit door gewassenkeuze, groenbemester, maar vooral door zeer specialistisch behandeling met de bacteriën en bodemleven bevorderende middelen, gecombineerd met een uitgebalanceerd bemesting.
- Silphie introductie, ondanks dat we eigenlijk nog niet echt iets op het veld konden laten zien, was er enorm veel interesse in de info die Silphie.nl en onze partner Donau Silphie al konden geven via presentaties en persoonlijke gesprekken.
Netwerkvorming en kennisdeling
De herfst en de winter zijn benut voor overleg met klanten en geïnteresseerde boeren, om zo de mogelijkheden te bekijken om de innovatie in de praktijk te gaan telen:
In 2021 wordt er in de praktijk geteeld of als proef aangebouwd:
- +/- 1500ha met HP Coating Onder totale klantenkring in Benelux en Duitsland! Waarvan +/- 105 in Overijssel
- +/- 40 Ha. Met Mycorridza coating, zonder rijenbemesting! +/- 20Ha in Overijssel.
- +/- 250ha Mais-Bonen mengsel (Beancorn) al direct in 1e jaar. +/- 20ha in Overijssel
- Silphie: 10 ha, grotendeels in Overijssel. Dit inclusief een proefveld aangrenzende aan het Natura 2000 gebied.
- Mais/zonnebloem, zeer kleinschalig op 2-3 plekken.
- Bio zaadcoating “Greencaot”
- Maiscombinaties, volop praktijkrijp: +/- 10.000ha in Benelux en Duitsland, waarvan +/- 500 ha in Overijssel.
- Bloei en Biotopoop mengsels: Samenwerking met wat initiatieven, zoals Broes in Beuningen, de gemeente Twenterand, WBE’s en particulieren: Op wel 50-60 plekken in Overijssel.
- Vele bedrijven leggen op hun demovelden een of meerder onderdelen aan. In Overijsel: Fakkert uit Heino, Wildeboer Nieuwleusen, Van Benthem Vollenhove, Fijen Dalfsen, Kamphuis Neede, ForFarmers Lochem, enz.
- Verder in Nederland op +/- 15 velden van bedrijven aanwezig.
- In België, bij Quartes, op 3 velden, en een Eigen veld in Malle.
- Luxemburg: Bij Luxseeds op een veld en ook in officieel onderzoek.
- Duitsland: +/- 10 bedrijven, die in de praktijk al veel doen, maar ook op demovelden op wel 20 locaties iets laten zien en testen. Ook in Duitsland in officieel onderzoek en uitbreiding samenwerking met universiteit van Hohenheim.
Meer weten?
Meer uitgelichte pilots vind je hier. Nog vragen? Neem contact met ons op.
