Rapport Regeneratieve landbouw en businessmodellen

De onderzoekers van Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Groningen hebben dit onderzoek 'Ontwikkelen businessmodellen regeneratieve landbouw in Noordoost-Friesland en Twente' uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Het is echter moeilijk om “het” regeneratieve bedrijfsmodel te definiëren. De vorm van het bedrijf wordt sterk gestuurd door lokale landschapskarakteristieken, maar omdat het verdienmodel ook sterker moet aansluiten bij regionale doelen en wensen (bijvoorbeeld via vergoeding voor ecosysteemdiensten, of via lokale afzet) ook op de lokale gemeenschap, consumenten en infrastructuur. 

Het doel

Het doel van het onderzoek was daarom om te verkennen wat nodig is om op regionaal niveau tot toekomstbestendige verdienmodellen voor regeneratieve landbouw te komen. Om dit inzichtelijk te maken is er voor gekozen om dit in beeld te brengen voor twee concrete studiegebieden: Noordoost-Friesland en Twente. Tijdens de gesprekken zijn de belemmeringen / obstakels en de kansen / mogelijkheden aan bod gekomen. Deze kennis kan meegenomen worden in het grote ReGeNL programma, waarin er 1000 bedrijven richting regeneratieve landbouw gaan. 

Toegepaste methoden

Door met vragen de karakteristieken en uitdagingen voor de melkveehouderij in Noordoost-Fryslân en Twente
onder de loep te nemen worden regionale verschillen en overeenkomsten in de zoektocht naar een regeneratief
verdienmodel voor de melkveehouderij duidelijk en kunnen concrete beleidsaanbevelingen worden gedaan. De data
voor deze studie is verzameld middels een groot aantal interviews met boeren, toeleveranciers, ketenpartijen, financiers
en beleidsmakers in beide gebieden, en via een serie workshops en focusgroepen over regeneratieve verdienmodellen
voor de melkveehouderij. 

Resultaten uit het onderzoek

• Stel heldere doelen voor de melkveehouderij:
  Vertaal landelijke milieuregels naar concrete, gebiedsspecifieke doelen en bepaal deze per per regio welke typen bedrijven passen bij landschap en gemeenschap. Wees vooral duidelijk over wat wel en niet past binnen een duurzame landbouwtoekomst (zoals intensieve veehouderij of veel chemisch gebruik) en stel per gebied een ecologisch houdbare veedichtheid en bedrijfsdiversiteit vast.
• Ontwikkel integraal beleid en toetsingskaders:
  Voorkom verkokerd beleid; benader landbouw vanuit een holistisch perspectief (ecologie, economie, maatschappij) en richt in gemeenten werkgroepen in die landbouwplannen integraal toetsen aan lokale visies. Zorg vooral voor betere samenwerking tussen overheidslagen en bied voldoende ondersteuning.
• Financiële ondersteuning voor verduurzaming:
  Maak snel geld beschikbaar voor boeren om milieudoelen te halen, via subsidies en fondsen en breid agrarisch natuurbeheer ook uit naar gebieden zonder formele status. Zet de opkoopregeling ook in voor verduurzaming of omschakeling, niet alleen voor stoppen en betrek banken om financieringslasten te verlagen, ook voor bestaande leningen.
• Creëer een tussencategorie grond:
  Richt een nieuwe grondcategorie in tussen landbouw en natuur voor extensieve, regeneratieve landbouw.
• Zorg voor voortzetting van experimenten en pilots:
  Onderzoek welke innovaties uit pilots aansluiten bij behoeften van boeren en ondersteun succesvolle initiatieven.
• Investeer in onafhankelijk voorlichtings- en kennissysteem:
  Zorg voor onafhankelijke, niet-commerciële landbouwadviseurs en versterk het agrarisch onderwijs met meer aandacht voor duurzame landbouw. Stimuleer stages op diverse typen bedrijven om studenten breder perspectief te bieden en ondersteun ook zijinstromers in de landbouw via financiering en scholing.

Het volledige verslag is hier te lezen, een verkorte samenvatting lees je hier.