Toch blijven deze gesprekken altijd een beetje in mijn hoofd hangen. Een groot deel van mijn familie heeft een agrarische achtergrond of is nog steeds werkzaam in de sector. Maar zo’n beeld, dat je zo ver mogelijk weg moet blijven bij de overheid, terwijl er heel veel van de sector wordt gevraagd, blijft me dan bezighouden. Klopt dit eigenlijk wel?
Een vergelijking
Maar even een vergelijking. Agrarisch natuurbeheer wordt door velen nog steeds gezien als een soort linkse hobby en alleen realistisch als de overheid geld beschikbaar blijft stellen. En de eigenaar wordt al helemaal niet gezien als ondernemer. Daartegenover wordt een agrarische ondernemer die fors investeert in een mestvergistingsinstallatie gezien als een geweldige ondernemer die zijn geld verdient uit de markt.
Maar klopt dit wel? Hoeveel mestvergisters zouden er gerealiseerd worden zonder forse steun van de overheid? Zonder subsidie komt er niet één van de grond. Maakt dan de hoeveelheid vreemd vermogen die je als agrarisch ondernemer inzet het verschil of je ondernemer bent of niet? Of is het rendement bepalend?
De conclusie
De conclusie die ik voor mezelf heb getrokken, is dat bijna elke vorm van agrarisch ondernemen niet volhoudbaar is zonder een of andere steun van de overheid, en dat inkomen geen directe relatie heeft met de hoeveelheid vreemd vermogen in een bedrijf.
Als ik mijn conclusie dan weer naast het gesprek plaats op het verjaardagsfeestje en de link leg met de politiek van vandaag de dag, dan is mijn conclusie dat de politiek voor ons de oplossing niet gaat brengen. Die is vooral bezig om de verschillen uit te vergroten, met als enig doel meer zetels te vergaren. Maar als ik naar ons landelijk gebied kijk, met zijn enorme verscheidenheid aan bevlogen agrarische ondernemers, dan zijn we niet geholpen met links of rechts. We hebben behoefte aan links én rechts, afhankelijk van de plek waar de ondernemer zit en wat bij hem of haar past.
Links en rechts
Het wordt tijd dat links en rechts gaan denken in het belang van het landelijk gebied. Of het nu links of rechts is: beide hebben geen perspectief zonder de steun van de overheid.
Ik hoop dat onze nieuwe minister van LVVN, Jamie van Essen, als Tukker in staat is om de Tweede Kamer hiervan te overtuigen. En volgens mij kunnen wij als sector hem daar prima bij helpen, want buiten is geen links of rechts.
Eric Kleissen, Directeur De Land Bouwers
