Column: Tijd voor een nieuwe Rijks Landbouwvoorlichtingdienst!

De laatste tijd mag ik regelmatig bedrijven bezoeken van boeren die innoveren. Niet omdat iemand hen daartoe dwingt, maar vanuit een diepe overtuiging dat het anders móét – en vooral ook dat het anders kán. Het is verrassend en indrukwekkend om te zien wat er allemaal al gebeurt in de sector. 

Natuurlijk kennen we de grote commerciële innovaties die vooral technisch van aard zijn. De vakbladen staan er vol mee en adviseurs lopen de deuren plat. Ik denk dan altijd: het communicatiebudget voor dit soort initiatieven zal wel ruim zijn. Om nog maar te zwijgen van de commerciële belangen.

Dé oplossing

Vaak zijn deze oplossingen gericht op één specifiek probleem, zoals stikstof of methaan. Vaak zijn ze maar werkzaam voor een eenzijdig doel zoals bijvoorbeeld stikstof of methaan. De investeringen zijn hoog, de juridische en financiële risico’s aanzienlijk – en liggen volledig voor rekening van bij de boer. En ondanks al deze inspanningen is er nog altijd geen sprake van een echte, integrale systeemverandering. Begrijp me niet verkeerd: technische innovaties zijn waardevol, maar ze zijn zeker niet dé oplossing voor ieder bedrijf. 

Hoe groot is het contrast met al die boeren die al experimenteren op hun bedrijf. Zonder die grote technische en vaak kapitaalintensieve investeringen maar gedreven door inhoudelijke motivatie en vakmanschap. Ik ben telkens weer onder de indruk van hun kennis en toewijding. Maar waar halen zij die kennis vandaan vraag ik me dan af? Want ik zie ze nauwelijks terug in de media, en adviseurs zie ik er zelden over de vloer. Als je het aan die pionierende boeren vraagt, hoor je steeds hetzelfde: het is vooral veel zelf uitproberen – en ‘leve het internet’.

Commercieel belang

Als klap op de vuurpijl zei een boerin laatst tegen mij: “Er komt hier geen adviseur om kennis te delen, want die heeft er commercieel belang bij.” En op zich is dat logisch. We kunnen commerciële partijen dat moeilijk kwalijk nemen – ook hún verdienmodel moet kloppen. Je vraagt de kalkoen ook niet hoe die met kerst geserveerd wil worden.

Tegelijkertijd bevestigt dit wel mijn eerdere vraag: zit de marktgerichte benadering ons niet te veel in de weg? Mijn stellige overtuiging is inmiddels volmondig: ja. Er is zoveel waardevolle kennis beschikbaar die essentieel is voor de verandering van de landbouw, maar die niet terechtkomt waar het écht nodig is. En daarom denk ik: dat onafhankelijke instrument van jaren geleden  – de Rijks Landbouwvoorlichtingdienst – was zo gek nog niet. 

Een onafhankelijke organisatie die vanuit kennis en zonder commercieel belang adviseert zou volgens mij de transitie van de agrarische sector in deze tijd pas écht helpen. 

Eric Kleissen, Directeur De Land Bouwers