Inleiding
Agroforestry is een vorm van landbouw waarbij op één perceel bomen of houtige gewassen worden gecombineerd met akkerbouw, groente- of veeteelt. De houtige gewassen zijn bedoeld voor de productie van o.a. fruit, noten, bessen, houtproducten, bio-energie, diervoeder en allerlei andere toepassingen. Agroforestry heeft zowel ecologische, economische als landschappelijke voordelen in vergelijking met landbouw zonder bomen en/of struiken. Agroforestry-systemen kunnen in ontwerp en complexiteit enorm van elkaar verschillen.
In februari 2023 is het Agroforestry Netwerk Overijssel opgericht. Initiatiefnemers VKON, Ronde Aarde, LTO Noord, Decohof, de Melkbrouwerij en Forestry Service Group hebben de handen ineen geslagen om de toepassing van agroforestry in de provincie Overijssel te stimuleren en op te schalen. Het doel is agrariërs en landeigenaren in Overijssel te inspireren en ondersteunen om aan de slag te gaan met het inpassen van agroforestry op het bedrijf. Het netwerk zal ook een brug vormen tussen agrariërs en landeigenaren enerzijds en gemeentes, provincie en nationale overheden anderzijds.
Door boeren te stimuleren de transitie naar agroforestry in te zetten komen we sneller tot het behalen van de verschillende opgaven. Om het groeiend aantal ondernemers en geïnteresseerden in agroforestry te ondersteunen in hun zoektocht naar een nieuw perspectief voor de landbouw biedt het Agroforestry Netwerk Overijssel ondersteuning. Centrale vraag daarbij; hoe integreer je bomen op economisch verantwoorde wijze in de moderne landbouw. Daarbij kan veel geleerd worden van ervaringen in het binnen- en buitenland.
Doel van de pilot
Het doel is om met het netwerk de vertaalslag naar Overijssel te maken (dure grond, dure arbeid, etc.). Dit wordt gedaan door kennis en ervaring uit te wisselen, workshops en excursies te organiseren, en helpen bij het opstellen van een bedrijfsplan. Voor de coördinatie vanuit het netwerk én voor het inschakelen van een adviseur door de ondernemer zijn middelen nodig. Daarnaast bevindt het netwerk zich nog in een opstartfase. Om het Agroforestry Netwerk in Overijssel van initiatief naar praktijk te brengen zijn drie fases uitgewerkt.
Fase 1 heeft als doelstelling bij ondernemers te verkennen wat er al gebeurt en waar behoefte aan is én ondernemers te inspireren met agroforestry aan de slag te gaan.
Methoden
In fase 1 zijn de volgende activiteiten uitgevoerd:
- Opstellen PvA en factsheet
- Inventarisatie bedrijven, projecten, regelingen
- Contacten leggen en bijeenkomsten voorbereiden
- Twee workshops/ (promotie)bijeenkomsten voor ondernemers
- Oprichten studiegroep/netwerk agroforestry Overijssel
- Een bijeenkomst voor beleidsmakers provincie
- Vier overleggen met initiatiefnemers
- Middelen genereren voor verdere uitrol Agroforestry Netwerk Overijssel
Resultaten
Vier overleggen initiatiefnemers
Met het team van initiatiefnemers heeft meerdere malen een overleg plaatsgevonden, namelijk op;
- 22 februari
- 20 maart
- 17 april
- 8 mei
- 22 mei
- 8 juni
- 19 juni
Tijdens deze overleggen hebben we het Agroforestry Netwerk Overijssel opgericht, een programma gemaakt, kennis gedeeld, bijeenkomsten voorbereid en afspraken gemaakt voor het vervolg. Van elk overleg is een verslag gemaakt dat, indien gewenst, gedeeld kan worden.
Twee workshops/bijeenkomsten voor ondernemers
We hebben twee bijeenkomsten georganiseerd voor agrariërs in Overijssel die interesse hebben in agroforestry en/of al iets doen met bomen op hun bedrijf. De eerste bijeenkomst was op 20 april bij Decohof in Dalfsen. Dit was een verkennende bijeenkomst waarin we vooral hebben opgehaald waar behoefte aan is binnen het netwerk. Er waren 19 personen aanwezig, een verslag met foto’s is toegevoegd in de bijlage.
Bijeenkomst voor beleidsmakers provincie
Op 30 mei hebben we provincie Overijssel (ambtelijk) uitgenodigd bij Decohof en meegenomen in de plannen van ons netwerk. Aanwezig waren; Rolien Nolte, Jessica Winter en Miranda Ebbekink. We hebben een presentatie gehouden over agroforestry en gediscussieerd over hoe het netwerk en de provincie kunnen samenwerken aan (maatschappelijke) doelen. Er is geen verslag gemaakt van de bijeenkomst, eventueel kan de presentatie wel gedeeld worden.
Opstellen PvA en factsheet
We hebben een Plan van Aanpak en een factsheet opgesteld. Het Plan van Aanpak dient als basis voor een projectvoorstel voor cofinanciering van het netwerk. De factsheet heeft als doel om zowel geïnteresseerde agrariërs als overheden (gemeenten, waterschap, provincie) te informeren over het thema en het netwerk. Beide documenten worden toegevoegd in de bijlage.
Inventarisatie bedrijven, projecten en regelingen
Op basis van een inventarisatie en belrondes hebben we een overzicht gemaakt met geïnteresseerden in agroforestry. Ook de aanwezigen van de bijeenkomst staan hierop. Het overzicht van bedrijven is toegevoegd in de bijlage. Gelieve vertrouwelijk om te gaan om deze gegevens. Een overzicht van beschikbare regelingen en projecten is reeds opgenomen in het verslag van 27-6.
Meer weten?
Benieuwd naar meer pilots? Je leest ze hier.
