Whats App Image 2025 06 01 at 19 20 48
Projecten

Bermgraslab fase I

Organische stof
Bodemkwaliteit
Bodemvruchtbaarheid

De grasbermen langs wegen en sloten kennen we allemaal. Het maaisel van deze bermen wordt gezien als afvalproduct, waar hoge afvoer- en verwerkingskosten aan gebonden zijn. En dat terwijl de landbouw behoefte heeft aan organische stof om te gebruiken als bodemverbeteraar. In onze praktijkpilot ‘Bermgraslab’ zochten we uit hoe we bermmaaisel kunnen omvormen tot een bruikbare grondstof. 

Projectinfo

Looptijd: 4 jaar
Locatie: Twente
Betrokken partijen: gemeenten, Waterschap Vechtstromen, agrariërs

Doel van de pilot

In de pilot staat het volgende doel centraal: hoe kunnen we het maaisel zo kosteneffectief mogelijk, circulair én maatschappelijk productief verwerken binnen de landbouwsector, zodat het maaisel niet langer als afvalproduct maar als bruikbare bodemverbeteraar wordt gezien?

Toegepaste methoden

De gebruikte methode van deze pilot borduurt voort op eerdere onderzoeken. Het projectteam is met de beschikbare gegevens uit deze onderzoeken aan de slag gegaan. Ze voerden verschillende acties uit om te kijken hoe het maaisel te bewerken zodat het bijdraagt aan een gezonde en vitale bodem in de regio. Een groep studenten van de WUR (Wageningen University & Research) deed in 2017 tegelijkertijd onderzoek naar het duurzaam gebruik van maaisel als bodemverbeteraar. 

Resultaten na onderzoek

Er zijn al een aantal mooie resultaten bereikt:

  • Vijf Twentse gemeenten en Waterschap Vechtstromen zijn aangesloten bij een projectgroep om maaisel te gebruiken als bodemverbeteraar voor de landbouw. Binnen deze groep wordt onderling ook kennis uitgewisseld.
  • Er is een ‘Overijsselse standaard’ opgesteld met richtlijnen en werkwijzen voor verantwoord gebruik van maaisel in de landbouw. Het projectteam heeft met deze standaard een balans gevonden tussen de praktische uitvoerbaarheid en de verantwoorde toepassing van het maaisel voor bodemverbetering in de landbouw. Inmiddels geldt deze standaard voor heel Overijssel.
  • Waterschap Vechtstromen heeft voor de interne organisatie een ‘leidraad maaisel’ opgesteld, die werkt binnen de regelgeving van de 'Overijsselse standaard’ en de ‘Vrijstellingsregeling plantenresten’. Deze leidraad geeft inzicht in de te doorlopen stappen om het maaisel kwalitatief af te kunnen zetten binnen de landbouw.
  • Dankzij de richtlijnen en regelgeving hanteren Omgevingsdienst IJsselland en Twente één lijn bij het handhaven van het verwerkte maaisel. 
  • De opslag van het maaisel op de kopakker valt bij enkele gemeenten binnen de regelgeving Ruimtelijke Ordening.

Vervolg

De wet- en regelgeving kan niet ‘zomaar’ worden aangepast. Het vergt een lange adem. Daarom is er al een lobby-traject gestart. Maar ook wordt er gewerkt aan:

  • Een vervolg-onderzoeksprogramma, waarbij maaisel op verschillende proefpercelen wordt uitgereden en verdeeld over het land. Wat is de beste grondstof de landbouw in combinatie met verbeteringen van ecologie en biodiversiteit? En welke samenstelling en verwerkingsmethodes zijn het meest wenselijk? 
  • Het leveren van schoon en onverdacht maaisel. Hiervoor zijn er gesprekken gaande over bronbestrijding als hulpmiddel.
  • Het inzichtelijk maken van waar de meest optimale verwerking van maaisel is en waar de meeste uitdagingen liggen. Hiervoor werkt de gemeente met een GIS-systeem, een kaart waar ze geografische gegevens kunnen lezen.

Meer weten?

De praktijkpilot ‘Bermgraslab’ leidt dus tot een heleboel mooie vervolgstappen en zelfs een vervolgpraktijkpilot, 'Bermgraslab fase II'. Wij volgen het op de voet en nemen je uiteraard mee als er nieuwe updates zijn. Benieuwd naar meer pilots? Lees hier meer. 

Ontwikkelen businessmodellen regeneratieve landbouw in Noordoost-Friesland en Twente

Hillie van der Bij & ,

Prof. Gjalt de Jong ,

RUG Campus Fryslân ,

Dr. Niko Wojtynia ,

Dr. Marieke Meesters & ,

Dr. Jerry van Dijk ,

UU Copernicus Institute ,

De onderzoekers van Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Groningen hebben dit onderzoek 'Ontwikkelen businessmodellen regeneratieve landbouw in Noordoost-Friesland en Twente' uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Het is echter moeilijk om “het” regeneratieve bedrijfsmodel te definiëren. De vorm van het bedrijf wordt sterk gestuurd door lokale landschapskarakteristieken, maar omdat het verdienmodel ook sterker moet aansluiten bij regionale doelen en wensen (bijvoorbeeld via vergoeding voor ecosysteemdiensten, of via lokale afzet) ook op de lokale gemeenschap, consumenten en infrastructuur. 

LEES MEER +

Bodemleven in de toplaag

Nick van Eekeren ,

Eelke Jongejans ,

Maaike van Agtmaal ,

Yuxi Guo ,

Merit van der Velden ,

Carmen Versteeg ,

Henk Siepel

Het onderzoek 'bodemleven in de toplaag' richt izch op een belangrijke indicator voor bodemleven: de aanwezigheid van springstaarten en mijten. Twintig landbouwgraslanden bij melkveebedrijven en twintig graslanden in natuurbeheer met een agrarische historie zijn onderzocht. Hierbij vergeleken de onderzoekers de bodems op drie vlakken. Ten eerste het effect van landgebruik: gaat het om grasland in natuurbeheer of graslanden voor veehouderij? Ten tweede de verschillen in leeftijd van grasland sinds de laatste bodembewerkingen. Ten derde de invloed van het soort beheer: wordt er gemaaid of beweid? Bij alle bodems werd gekeken naar de hoeveelheid en diversiteit van springstaarten en mijten in die bodem.

LEES MEER +

Kom meer
Te weten

De ontwikkelingen in de landbouw gaan snel. Niet alleen wij doen onderzoek. Anderen ook. Door kennis te delen komen we verder. En dat doen we in onze kennisbank.

Bekijk de kennisbank +

Onze partners

Tekengebied 1 kopiëren kopie 14
Tekengebied 1 kopiëren kopie 31
Tekengebied 1 kopiëren kopie 32
Tekengebied 1 kopiëren kopie 33
Tekengebied 1 kopiëren kopie 34
Tekengebied 1 kopiëren kopie 35
Tekengebied 1 kopiëren kopie 36
Tekengebied 1 kopiëren kopie 37
Tekengebied 1 kopiëren kopie 38
Tekengebied 1 kopiëren kopie 39
Tekengebied 1 kopiëren kopie 40
Tekengebied 1 kopiëren kopie 41
Tekengebied 1 kopiëren kopie 42
Tekengebied 1 kopiëren kopie 43
Tekengebied 1 kopiëren kopie 44
Tekengebied 1 kopiëren kopie 45
Tekengebied 1 kopiëren kopie 46
Tekengebied 1 kopiëren kopie 47
Tekengebied 1 kopiëren kopie 48
Tekengebied 1 kopiëren kopie 49
Tekengebied 1 kopiëren kopie 50
Tekengebied 1 kopiëren kopie 51
Tekengebied 1 kopiëren kopie 52
Tekengebied 1 kopiëren kopie 53
Tekengebied 1 kopiëren kopie 54
Tekengebied 1 kopiëren kopie 55
Tekengebied 1 kopiëren kopie 56
Tekengebied 1 kopiëren kopie 57
Tekengebied 1 kopiëren kopie 58
Tekengebied 1 kopiëren kopie 59

Laten we een
kop koffie drinken

We gaan graag in gesprek met partijen die ons gedachtegoed delen. Anders durven denken. Het grotere plaatje kunnen zien. Goede ideeën hebben. Of gewoon benieuwd zijn naar meer informatie. Nieuwsgierig naar wat we voor elkaar kunnen betekenen? Laat van je horen. Zetten wij de koffie vast klaar.

NEEM CONTACT OP +