Digestaat voor een gezonde bodem

Inleiding

In het verleden zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd met digestaat. Enkele conclusies waren o.a. dat digestaat sterk vergelijkbaar met dierlijke mest is en dat het nog geen kunstmestvervanger is. Er werd in sommige onderzoeken wel een hogere stikstofwerking ten opzichte van de onbewerkte mest gevonden. 

Onderzoek met digestaat uit een systeem met monovergisting van dagverse mest zoals die door de melkveehouders van energiecoöperatie IJskoud wordt toegepast is tot nu toe onvoldoende onderzocht. Daarnaast zijn er nauwelijks meerjarige proeven met digestaat uitgevoerd waarbij naast stikstofwerking ook naar de stikstofuitspoeling is gekeken. Ten aanzien van digestaat uit vergisting van dagverse mest hebben de melkveehouders daarom de volgend vragen:

1. Welk effect heeft bemesting met digestaat op de opbrengst en kwaliteit van geoogst gras en mais?
2. In hoeverre kan digestaat het kunstmestdeel van de bemesting vervangen en draagt het op die manier bij aan circulaire landbouw?

Doel van de pilot

Om antwoorden te krijgen op bovenstaande vragen werd een driejarige proef op grasland en een driejarige proef met mais uitgevoerd op zandgrond. In deze proeven werd naast de runderdrijfmest bij gras een deel van de kunstmest en bij mais alle kunstmest vervangen door digestaat.

Algemene toegepaste methoden

In 2020 is er gestart en een driejarige proef op grasland in Denekamp en driejarige een proef op maisland in Beuningen. De grasproef bevatte de volgende 4 bemestingsbehandelingen:

1. 55 m3 runderdrijfmest + ca.185 kg kunstmeststikstof per ha per jaar (referentie)
2. 55 m3 digestaat + ca. 185 kg kunstmeststikstof per ha per jaar
3. 78 m3 digestaat + ca. 93 kg kunstmeststikstof per ha per jaar
4. Geen stikstofbemesting

De runderdrijfmest en de digestaat werden toegediend met een zodenbemester in de eerste drie sneden. De proef werd uitgevoerd in vier herhalingen. Op het grasperceel lagen dus totaal 16 proefveldjes.

De maisproef bevat de volgende 4 bemestingsbehandelingen:

1. 40 m3 runderdrijfmest + 30 kg kunstmeststikstof per ha (referentie)
2. 40 m3 digestaat + 30 kg kunstmeststikstof per ha
3. 47,5 m3 digestaat per ha
4. Geen stikstofbemesting

De runderdrijfmest en de digestaat werden toegediend voor het ploegen met een bouwlandinjecteur. De proef werd uitgevoerd in vier herhalingen. Op het maisperceel lagen dus totaal 16 proefveldjes. In zowel de maisproeven als de grasproeven werden de volgende waarnemingen uitgevoerd:

• Grondanalyse bij aanvang van de proeven.
• Monstername en analyse van de samenstelling van de mest bij elke toediening.
• Wegen van de opbrengst per veldje bij oogst (bij gras van elke snede).
• Monstername en analyse van voederwaarde samenstelling per veldje bij oogst (bij gras van elke snede).
• Nitraatgehalte bepalen van bovenste grondwater per veldje na elk groeiseizoen in februari/maart.

Op basis van de gemiddelde opbrengst- en voederwaarderesultaten van de driejarige proeven werd de financiële impact op bedrijfsniveau voor een melkveehouderij bedrijf berekend. 

Resultaten 

De verwachting was dat de stikstof uit digestaat beter benut zou worden door het gewas dan die van runderdrijfmest en dat met digestaat een deel van de kunstmest kan worden vervangen bij gelijkblijvende gewasopbrengst en stikstofbenutting. Uit de resultaten bleek dat er tussen digestaat en runderdrijfmest geen verschil in benutting was door het gewas. Zowel de opbrengst als de stikstofbenutting bleven praktisch gelijk wanneer bij gras de runderdrijfmest plus de helft van de aanvullende kunstmest werd vervangen door digestaat en bij mais de runderdrijfmest en alle aanvullende kunstmest werd vervangen. Ook werden geen duidelijke verschillen in stikstofuitspoeling gevonden.

De jaren 2020 en 2022 werden gekenmerkt als relatief droge jaren. Het jaar 2021 was een normaler jaar, met in de maanden mei en juli relatief veel neerslag. Hieronder worden de resultaten en conclusies samengevat.

• Verschillen in gehalten tussen runderdrijfmest en digestaat waren gemiddeld erg beperkt. Digestaat had soms een iets lagere C/N ratio en soms relatief iets meer N-min.

Conclusies grasproef:

• De opbrengsten aan drogestof, voederwaarde en stikstof waren van de behandelingen waarbij de runderdrijfmest was vervangen door digestaat en van de behandeling waarbij tevens de helft van de kunstmest was vervangen door digestaat niet significant verschillend van de referentiebehandeling met runderdrijfmest en kunstmest. 
• Bovenstaande leidde er toe dat er ook geen significante verschillen in stikstofbenutting waren tussen enerzijds de behandelingen waarbij de runderdrijfmest was vervangen door digestaat en de behandeling waarbij tevens de helft van de kunstmest was vervangen door digestaat en anderzijds de referentiebehandeling met runderdrijfmest en kunstmest.
• De nitraatgehaltes van het bovenste grondwater waren van alle behandelingen er laag en er waren geen verschillen tussen de behandelingen.
• Door runderdrijfmest te vervangen door digestaat en daarnaast tevens een deel van kunstmest vervangen voor digestaat werd op basis van voederwaardeopbrengst geen financieel voordeel geboekt.

Conclusies maisproef:

• De opbrengsten aan drogestof, voederwaarde en stikstof waren van de behandelingen waarbij de runderdrijfmest was vervangen door digestaat en van de behandeling waarbij tevens de kunstmest was vervangen door digestaat niet significant verschillend van de referentiebehandeling met runderdrijfmest en kunstmest. 
• Bovenstaande leidde er toe dat er ook geen significante verschillen in stikstofbenutting waren tussen enerzijds de behandelingen waarbij de runderdrijfmest was vervangen door digestaat en de behandeling waarbij tevens de kunstmest was vervangen door digestaat en anderzijds de referentiebehandeling met runderdrijfmest en kunstmest.
• Er waren geen duidelijke verschillen in nitraatgehalten van het bovenste grondwater tussen de verschillende behandelingen.
• Door runderdrijfmest te vervangen door digestaat en daarnaast tevens de kunstmest te vervangen voor digestaat werd op basis van voederwaardeopbrengst geen financieel voordeel geboekt

Meer weten?

Benieuwd naar meer pilots? Je leest ze hier.